नेपालमा पारस्परिक कानूनी सहायता: कार्यविधिगत जानकारी 

नेपालमा देवानी तथा फौजदारी  विषयमा पारस्परिक कानूनी सहायता (MLA) सम्बन्धी कार्यका लागि कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयलाई केन्द्रीय अधिकारी (Central Authority) तोकिएको छ । पारस्परिक कानूनी सहायता आदान प्रदान गर्ने प्रक्रिया पारस्परिक कानूनी सहायता ऐन, २०७० र पारस्परिक कानूनी सहायता नियमावली, २०७९ ले गरेको व्यवस्था बमोजिम हुन्छ ।

पारस्परिक कानूनी सहायता आदानप्रदान गर्ने आधारहरू 

अनुरोध गर्ने विदेशी राज्यलाई देहायका आधारमा पारस्परिक कानूनी सहायता उपलब्ध गराउन सकिन्छ:

1. नेपाल सरकार र सम्बन्धित विदेशी राज्यबीच भएको पारस्परिक कानूनी सहायता सम्बन्धी कुनै द्विपक्षीय सन्धि/सम्झौता; वा
2. द्विपक्षीय सन्धि/सम्झौता नभएको अवस्थामा पारस्परिकताको सिद्धान्तका आधारमा।

सहायताका लागि कानूनी मापदण्डहरू 

पारस्परिक कानूनी सहायता प्रक्रियाको लागि योग्य हुन, अनुरोधहरूको निम्नानुसारका न्यनतम कानूनी मापदण्ड पूरा भएको हुनुपर्छ: 

• देवानी विषय: बिगो रकम कम्तिमा एक लाख नेपाली रुपैयाँ हुनुपर्छ ।
• फौजदारी विषय: कम्तिमा एक वर्षको कैद वा पचास हजार नेपाली रुपैयाँ जरिवाना हुने कसूरसँग सम्बन्धित हुनुपर्छ ।

विदेशी राज्यहरूबाट नेपाल समक्ष प्राप्त हुने पारस्परिक कानूनी सहायता (MLA) अनुरोधहरू 

पारस्परिक कानूनी सहायता माग गर्दा विदेशी राज्यहरूले केन्द्रीय अधिकारी समक्ष देहायका विषयहरू पुरा गरी अनुरोध पठाउनुपर्छ:

• अनुरोध सामान्यतया नियमावलीको अनुसूची – ४ बमोजिम हुनुपर्दछ । यद्यपि, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगलाई सहज बनाउन विदेशी राज्यको आफ्नै आन्तरिक ढाँचामा तयार पारिएका अनुरोध पनि स्वीकार गर्न सकिनेछ ।
• द्विपक्षीय पारस्परिक कानूनी सहायता सन्धि नभएको अवस्थामा भविष्यमा नेपाललाई समान प्रकृतिको मुद्दामा समान प्रकृतिको सहायता प्रदान गरिने आधिकारिक पारस्परिकताको आश्‍वासन।
• अनुरोध सामान्यतया नेपाली भाषामा हुनुपर्छ । नेपालीमा पेश गर्न व्यावहारिक नभएको खण्डमा आधिकारिक अंग्रेजी अनुवाद स्वीकार गर्न सकिनेछ ।
• अनुरोध गरिएको विषयसँग सम्बन्धित विदेशी राज्यको सम्बन्धित कानूनी व्यवस्थाको अंश संलग्न हुनुपर्छ ।

प्रक्रियागत चेकलिस्ट

आवश्यक कागजात तथा प्रक्रिया पूरा भएको सुनिश्चित गर्न केन्द्रीय अधिकारीले विदेशी राज्यहरूका लागि तयार गरेको चेकलिस्ट तल उपलब्ध गराएको छ :

विदेशी राज्यहरूका लागि तयार गरिएको चेकलिस्ट 

नोट: औपचारिक रूपमा अनुरोध पठाउनु अघि सबै विवरण र कागजातहरू पुगेको सुनिश्चित गर्न केन्द्रीय अधिकारीसँग सम्पर्क तथा समन्वय गर्न प्रोत्साहन गरिन्छ ।

नेपालबाट विदेशी राज्यहरूसमक्ष गरिने पारस्परिक कानूनी सहायता (MLA) अनुरोधहरू 

नेपालस्थित अदालत वा अनुसन्धान अधिकारीले विदेशी राज्यहरूबाट पारस्परिक कानून सहायता आवश्यक परेको खण्डमा देहायका विषयहरू पूरा गरी अनुपत्र केन्द्रीय अधिकारी समक्ष पठाउनुपर्नेछ: 

• अनुरोधहरू पारस्परिक कानूनी सहायता नियमावली,  २०७९ को अनुसूची -१  वा अनुसूची २  मा तोकिएको ढाँचा अनुसार तयार गर्नुपर्छ ।
• प्रचलित कानून र विदेशी राज्यको आवश्यकता अनुरूप हुन यो ढाँचालाई अनिवार्य रूपमा पालना गर्नुपर्छ।
• अदालतबाट अनुरोध गरिएको अवस्थामा सम्बन्धित अदालतको आदेश संलग्न हुनुपर्छ ।
• अनुसन्धान अधिकारीले पठाएको अनुरोधको सम्बन्धमा सो सम्बन्धी जाहेरी दरखास्त वा उजुरीको प्रतिलिपि संलग्न हुनुपर्छ । 

प्रक्रियागत चेकलिस्ट: 

अदालत वा अनुसन्धान अधिकारीले आफ्नो कागजात रुजु गर्न केन्द्रीय अधिकारीले तयार पारेको चेकलिस्ट प्रयोग गर्न सक्नेछ।

नेपालस्थित अदालत वा अनुसन्धान अधिकारीहरूको लागि तयार गरिएको चेकलिष्ट

नोट: औपचारिक रूपमा अनुरोध पठाउनु अघि सबै आवश्यक विवरण र कागजातहरू समावेश भएको सुनिश्चित गर्न अदालत तथा अनुसन्धान अधिकारीले केन्द्रीय अधिकारी सँग सम्पर्क तथा समन्वय गर्न प्रोत्साहन गरिन्छ ।

केन्द्रीय अधिकारीको सम्पर्क विवरण

पारस्परिक कानूनी सहायताका सम्बन्धमा थप जानकारीका लागि देहायको ठेगानामा सम्पर्क गर्न सकिनेछ:

कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय

(पारस्परिक कानूनी सहायता महाशाखा)

सिंहदरबार, काठमाडौँ, 44600

M8VF+WJQ

फोन नं. +977-01-4211987

ईमेल: mla@moljpa.gov.np